Interpunkcja w języku polskim.

W języku polskim wyróżnia się dziesięć znaków interpunkcyjnych. Należą do nich:

– kropka,

– dwukropek,

– myślnik,

– średnik,

– wielokropek,

– cudzysłów,

– nawias,

– pytajnik,

– wykrzyknik,

– przecinek.

Kiedy stawiamy kropkę? [.]

– na końcu zdania, np.

Jutro pójdę do kina.

– po cyfrach arabskich oznaczających liczebniki porządkowe, np.

7. dzień (siódmy dzień)

– w datach pisanych w całości cyframi arabskimi, np.

23.09.2013

– po skrócie, który jest początkową literą lub początkowymi literami skróconego wyrazu, np. prof.

Kiedy stawiamy dwukropek? [:]

– przed cytatami, np. Wstał i zaśpiewał: „Masz takie oczy zielone. Zielone jak letni wiatr zaczarowanych lasów.”

– przed wyliczeniami, jeśli wymieniamy więcej niż dwa wyrazy, np.

Do sałatki jarzynowej potrzebujesz: marchewkę, pietruszkę, groszek, kukurydzę i majonez.

Kiedy stawiamy myślnik? [ – ]

– jeśli chcemy uogólnić to, co zostało wcześniej powiedziane, np.

Namiot, śpiwór i plecak – tego potrzebujesz na biwak.

– dwoma myślnikami ujmujemy wyrazy i wypowiedzenia wtrącone, np.

Jutro dostanę – mam nadzieję – kieszonkowe.

Kiedy stawiamy średnik? [;]

-przy wyliczeniach, np.

Rodzaje zdań współrzędnie złożonych:

– łączne;

– rozłączne;

– przeciwstawne;

– wynikowe.

Kiedy stawiamy wielokropek? […]

– gdy chcemy zwrócić uwagę czytelnika przed określonymi wyrazami, np.

Powiedziała mu prawdę i… odeszła spokojnie.

– wielokropek umieszczony w nawiasie oznacza opuszczoną część wypowiedzenia, np.

„Pułki, jeden za drugim, defilowały przed Dziadkiem do Orzechów (…) i ustawiały się szeroką linią w poprzek pokoju.”

Kiedy stawiamy cudzysłów? [„”]

– gdy przytaczamy cytaty, mowę niezależną, tytuły oraz wyrazy użyte przenośnie, np.

„Litwo, ojczyzno moja”.

Pani powiedziała: „Wykonaj to zadanie.”

Czytałeś „Pana Tadeusza”?

Cóż za „wspaniały pomysł”!

Kiedy stawiamy nawias? [ ( ) ]

– w wyrażeniach lub wyrazach wtrąconych, np.

Na wakacje wyjeżdżam (poczekaj, sprawdzę w kalendarzu) w sierpniu.

Kiedy stawiamy pytajnik (znak zapytania)? [ ? ]

– na końcu wypowiedzeń pytających, np.?

Masz dzisiaj wieczorem czas?

Kiedy stawiamy wykrzyknik (znak wykrzyknienia)? [ ! ]

– na końcu zdania, jeśli chcemy podkreślić jego treść lub zaznaczyć silne zabarwienie emocjonalne, np.

Wracaj do domu!

Nareszcie dotarliśmy!

Kiedy stawiamy przecinek? [ , ]

– przed spójnikami a, ale, lecz, zatem, jednak, więc, toteż, jeśli występują one w funkcji przeciwstawnej lub wynikowej, np.

Nie kupiłam mąki, więc nie zrobię naleśników.

Dzień buł pochmurny, ale ciepły.

– jeżeli w wypowiedzeniach złożonych spójniki powtarzają się, to przed drugim i kolejnym spójnikiem stawiamy przecinek, np.

Albo zagramy w szachy, albo obejrzymy film.

Nie umiem ani pływać, ani jeździć na rolkach.

– w wypowiedzeniach złożonych przed spójnikami i, oraz, tudzież, albo, lub, czy, bądź, ani, ni, jeśli występują one po zdaniu wtrąconym, np.

Zadzwoniłam do koleżanki, o której ci opowiadałam, i umówiłam się z nią na kawę.

– w imiesłowowych równoważnikach zdań, które są rozwinięte określeniami, np.

Patrząc przez okno, często się zamyślał.

– w wypowiedzeniach złożonych, w których jeden człon jest równoważnikiem zdania, np.

To dobrze, że zdążyłeś na pociąg.

Bibliografia:

1. B i K. Gierymscy Ortografia na bardzo dobry, Warszawa 2009

Plik w formacie pdf do wykorzystania na zajęciach języka polskiego dostępny jest tutaj.